ವಿಕಲಚೇತನರು (Divyangjan) ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸ್ವ-ಉದ್ಯೋಗ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಭೇಟಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಕೆಲಸಗಳು, ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಚಾರದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಲು/ಕೈ ಚಲನೆಯ ಅಡಚಣೆ (Locomotor Disability) ಇರುವವರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಬಳಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಕೆಲವು ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಕಲಚೇತನರ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ ಒದಗಿಸಲು “Motorised Two Wheeler Vehicles” ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಮೋಟರೈಸ್ಡ್ ಎರಡು ಚಕ್ರ ವಾಹನ (Two Wheeler) ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ/ಉಪಸಹಾಯಧನ (subsidy/assistance) ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆರವು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ವಾಹನದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜು, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳ, ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಹೋಗುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶ (Purpose of Scheme)
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ “ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾಯ” ಕೊಡುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಹಾಗೂ ಗೌರವದ ಜೀವನ ಸಾಧಿಸಲು ವೇದಿಕೆ ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ವಿಕಲಚೇತನ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸ್ವಂತ ವಾಹನ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಇತರರ ಸಹಾಯದ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ, ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಲುಪುವುದು, ತರಬೇತಿಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುವುದು, ಸ್ವ-ಉದ್ಯೋಗ ಆರಂಭಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಾಗಿದೆ. ಬಸ್ಸು/ಆಟೋ ಲಭ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನರು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಾಹನ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉತ್ತಮಗೊಂಡರೆ, ಜೀವನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಸುಧಾರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೋಜನೆ ಯಾರಿಗಾಗಿ? (Eligibility)
“Motorised Two Wheeler Vehicles” ಯೋಜನೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಲನೆ ಸಂಬಂಧಿತ (Locomotor/Orthopedic) ವಿಕಲತೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಯ ವಾಹನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Mobility ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ನಡಿಗೆ ಅಥವಾ ದೈನಂದಿನ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುವವರೇ ಇದರ ನೈಜ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕುವವರಿಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಅರ್ಹತೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ:
- ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರಬೇಕು
- ಮಾನ್ಯವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನೀಡಿದ Disability Certificate ಇರಬೇಕು
- UDID Card (Unique Disability ID) ಇದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನ
- ಯೋಜನೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಆದಾಯ ಮಿತಿ (Income limit) ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಗಳಂತೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು
- ಕೆಲಸ/ಶಿಕ್ಷಣ/ತರಬೇತಿ/ಸ್ವ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಚಾರ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ (utility proof)
(ಗಮನಿಸಿ: ಅರ್ಹತೆ ನಿಯಮಗಳು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಆದ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.)
ಯೋಜನೆಯ ಲಾಭ (Benefits)
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಾಭ ಎಂದರೆ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಸಂಚಾರದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯ ದಾರಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಾಹನ ಸಿಕ್ಕ ನಂತರ ಅವರು:
- ದಿನನಿತ್ಯ ಶಾಲೆ/ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯ
- ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಉಳಿತಾಯ
- ಸ್ವ ಉದ್ಯೋಗ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು
- ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಶೀಲನೆ/ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಭೇಟಿ ಸುಲಭ
- ಇತರರ ಸಹಾಯದ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ
- ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಳ
ಇದು ಕೇವಲ ವಾಹನ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ—ಇದು ಒಬ್ಬ ವಿಕಲಚೇತನರ ಬದುಕಿಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ಅರ್ಜಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (How to Apply)
ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು “ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆನ್ಲೈನ್ ಯೋಜನೆನಾ?” ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆಫ್ಲೈನ್/ಕಚೇರಿ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ನೀವು ನೇರವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಂಗವಿಕಲರ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇಲಾಖೆಯ ಕಚೇರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
ಅರ್ಜಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತಗಳು:
- ನಿಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ DWD/DSC Office ಅಥವಾ ವಿಕಲಚೇತನ ಕಲ್ಯಾಣ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಚೇರಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು
- “Motorised Two Wheeler Vehicles scheme” ಅರ್ಜಿ ಫಾರ್ಮ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು
- ಫಾರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ, ವಿಳಾಸ, ವಿಕಲತೆ ವಿವರ, ಆದಾಯ, ವಾಹನ ಅಗತ್ಯ ಕಾರಣ ಇತ್ಯಾದಿ ತುಂಬುವುದು
- ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು
- ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ acknowledgement/ಸ್ವೀಕೃತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು
- ಪರಿಶೀಲನೆ/ಫೀಲ್ಡ್ ವೆರಿಫಿಕೇಶನ್ (ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ)
- ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿ/ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆ
- ಅನುಮೋದನೆ ನಂತರ ವಾಹನ/ಸಹಾಯಧನ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ verification ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅರ್ಜಿದಾರರು ಯಾರು, ಅವರಿಗೆ ವಾಹನ ಅಗತ್ಯವೇ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಬಳಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೇ, ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೇಕಾಗುವ ದಾಖಲೆಗಳು (Documents Required)
ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕುವಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು:
- Aadhaar Card
- UDID Card (ಇದ್ದರೆ)
- Disability Certificate (Medical Board)
- Address Proof (Residence certificate/ದಾಖಲೆ)
- Income Certificate (ತಹಶೀಲ್ದಾರ್/ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ)
- Ration Card (BPL/APL)
- Bank Passbook copy / Account details (IFSC)
- Passport size photo
- (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ) ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ / ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ
- ವಾಹನ ಬೇಕಿರುವ ಕಾರಣವನ್ನು ತೋರಿಸುವ supporting proof (ಉದ್ಯೋಗ/ಕಾಲೇಜು/ವ್ಯಾಪಾರ)
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳು ಕಡ್ಡಾಯ, ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ.
ಆಯ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ? (Selection Process)
ಯೋಜನೆಗೆ ಅನೇಕ ಅರ್ಜಿಗಳು ಬಂದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆದ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು mobility ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವವರು
- ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಥವಾ ಸಂಚಾರ ಕಷ್ಟ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶದವರು
- ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವವರು
- ಉದ್ಯೋಗ/ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ವಾಹನ ಬಹಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರು
- ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಯೋಜನೆಯ ಲಾಭ ಪಡೆಯದವರು
ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಹುಸಾರಿ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರಿಸಲು ಕಚೇರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಮಹತ್ವ (Why this scheme matters)
ವಿಕಲಚೇತನರಿಗಾಗಿ “ವಾಹನ” ನೀಡುವುದು ಶೋಕದ ಸಹಾಯವಲ್ಲ, ಇದು ವಿಕಲಚೇತನರನ್ನು ಸಮಾಜದ ಪ್ರಧಾನ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ (mainstream) ತರುವ ಕ್ರಮ. ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ತ್ವರಿತ ಸಂಚಾರ ಅತ್ಯವಶ್ಯ. ಒಂದು ವಾಹನ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೂ ಒತ್ತಡ ತರುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆ ಅವರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ವಿಕಲಚೇತನರು ಸ್ವ ಉದ್ಯೋಗ ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಅದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆದಾಯ ತರುತ್ತದೆ. ಆದಾಯ ಬಂದರೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಜೀವನಮಟ್ಟ ಎಲ್ಲವೂ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಒಂದು ವಾಹನ ಸಹಾಯಧನವು ಸಮಾಜಮುಖಿ ಹೂಡಿಕೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ಉಪಯುಕ್ತ ಸಲಹೆಗಳು (Practical Tips)
ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಲು ಹೋದಾಗ ಕೆಲವು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಲಹೆಗಳು:
- UDID Card ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು (ಇದರಿಂದ verification ಸುಲಭ)
- Disability certificate ನಲ್ಲಿ disability type ಮತ್ತು % ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವುದು
- Income certificate ನವೀಕರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು
- ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ acknowledgement ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು
- ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ/ಪತ್ರ ಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ follow-up ಮಾಡುವುದು
- ಸ್ಥಳೀಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ/ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್/ತಾಲೂಕು ಕಚೇರಿ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವುದು
ಕೊನೆ ಮಾತು (Conclusion)
“Motorised Two Wheeler Vehicles” ಯೋಜನೆ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಯೋಜನೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಕೂಡ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶ ವಿಕಲಚೇತನರನ್ನು ಸಹಾಯದಿಂದ ಬದುಕಿಸುವುದಲ್ಲ—ಅವರೊಳಗಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರತಂದು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು.
ನೀವು ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯವರು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೆ, ತಪ್ಪದೇ ನಿಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಕಲಚೇತನ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ. ಸರಿಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಇದ್ದರೆ ಯೋಜನೆಯ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ.